PSI (Periodontal Screening Index) to badanie przesiewowe, które pozwala w krótkim czasie ocenić stan przyzębia i wychwycić pacjentów wymagających pogłębionej diagnostyki periodontologicznej.

Jak prawidłowo wykonać badanie PSI? Co oznaczają poszczególne kody? Kiedy wynik PSI powinien skłonić lekarza do wykonania pełnego badania periodontologicznego?

W tym artykule wyjaśniamy podstawowe zasady badania PSI oraz pokazujemy, dlaczego prawidłowa interpretacja wyniku jest ważnym elementem świadomego postępowania z pacjentem periodontologicznym.

Czym jest PSI?

Periodontal Screening Index (PSI) jest wskaźnikiem służącym do przesiewowej oceny stanu przyzębia.

Jego głównym zadaniem nie jest zastąpienie pełnego badania periodontologicznego, ale szybkie wskazanie pacjentów i obszarów, które mogą wymagać dalszej diagnostyki.

Ma to szczególne znaczenie w codziennej praktyce lekarza dentysty. Pacjent może nie zgłaszać żadnych dolegliwości, a jednocześnie badanie sondą może ujawnić krwawienie, obecność złogów lub zwiększoną głębokość sondowania.

PSI pomaga więc odpowiedzieć na podstawowe pytanie:

Czy stan przyzębia tego pacjenta wymaga dalszej, dokładniejszej oceny?

Warto podkreślić, że PSI jest badaniem przesiewowym. Nie powinno być traktowane jako samodzielna metoda rozpoznawania choroby przyzębia.

Jak wygląda badanie PSI?

Badanie PSI opiera się na podziale uzębienia na sześć sekstantów.

Każdy łuk zębowy dzielimy na trzy obszary:

• odcinek boczny prawy,
• odcinek przedni,
• odcinek boczny lewy.

W każdym sekstancie przeprowadza się badanie przy użyciu odpowiedniej sondy periodontologicznej. Oceniane są m.in. głębokość sondowania, krwawienie oraz obecność kamienia nazębnego i innych czynników retencyjnych.

W każdym sekstancie odnotowuje się najwyższy stwierdzony wynik.

Dzięki temu badanie PSI pozwala stosunkowo szybko uzyskać informację, czy u pacjenta występują obszary wymagające dokładniejszej oceny.

Co oznaczają kody PSI?

W podstawowym systemie PSI stosuje się kody od 0 do 4. Poszczególne wartości odpowiadają określonym obserwacjom klinicznym.

PSI 0

Brak krwawienia podczas sondowania, brak kamienia i innych czynników retencyjnych oraz brak cech wskazujących na pogłębioną kieszonkę.

PSI 1

Podczas sondowania pojawia się krwawienie, przy braku cech wskazujących na obecność kamienia lub pogłębionych kieszonek.

PSI 2

Stwierdza się kamień nazębny i/lub inne czynniki retencyjne płytki nazębnej.

PSI 3

Wynik wskazuje na zwiększoną głębokość sondowania, odpowiadającą zakresowi około 3,5–5,5 mm.

PSI 4

Wynik wskazuje na głębokość sondowania powyżej 5,5 mm.

W zależności od zastosowanego protokołu mogą być również odnotowywane dodatkowe informacje dotyczące m.in. zajęcia furkacji lub innych istotnych cech klinicznych.

Czy PSI 3 lub PSI 4 oznacza periodontitis?

Nie. Wyniku PSI nie należy traktować jako samodzielnego rozpoznania periodontitis.

To jedna z najważniejszych zasad, o których należy pamiętać podczas interpretacji badania.

PSI ma charakter przesiewowy. Jego zadaniem jest wskazanie pacjentów i obszarów, które mogą wymagać dokładniejszej oceny.

W przypadku wyższych kodów konieczne może być wykonanie pełnego badania periodontologicznego obejmującego m.in. dokładne pomiary kieszonek, ocenę przyczepu klinicznego, recesji, furkacji i ruchomości zębów, a także analizę badań radiologicznych i czynników ryzyka.

PSI wskazuje kierunek. Pełna diagnostyka pozwala postawić rozpoznanie i zaplanować leczenie.

Dlaczego prawidłowa interpretacja PSI jest tak ważna?

Samo wykonanie pomiaru nie jest jeszcze najważniejszym elementem badania.

Kluczowe pytanie brzmi:

Co wynik PSI oznacza dla konkretnego pacjenta?

Pacjent z kodem 1 wymaga innego postępowania niż pacjent, u którego stwierdzono kod 4.

Wynik powinien zawsze być interpretowany w kontekście całego obrazu klinicznego.

Może prowadzić do kolejnych etapów postępowania:

ocena → interpretacja → pogłębienie diagnostyki → rozpoznanie → planowanie leczenia → kontrola efektów terapii.

To właśnie tutaj PSI przestaje być jedynie wskaźnikiem, a staje się jednym z elementów procesu podejmowania decyzji klinicznych.

PSI jako element codziennej praktyki lekarza dentysty

Periodontologia nie zaczyna się dopiero wtedy, kiedy pacjent trafia do specjalisty.

Bardzo często pierwszy sygnał pojawia się podczas rutynowego badania stomatologicznego.

Dlatego umiejętność prawidłowego wykonania badania przesiewowego oraz rozpoznania sytuacji wymagającej dalszej diagnostyki jest ważną kompetencją lekarza dentysty.

Nie chodzi jednak o samo zapamiętanie kilku kodów.

Chodzi o stworzenie właściwego schematu myślenia:

badam → oceniam → interpretuję → pogłębiam diagnostykę → planuję leczenie.

Od PSI do leczenia niechirurgicznego

Prawidłowa diagnostyka jest dopiero początkiem.

Jeżeli badanie wskazuje na potrzebę dalszego postępowania periodontologicznego, kolejnym etapem jest odpowiednie zaplanowanie terapii.

Jednym z podstawowych elementów leczenia chorób przyzębia jest leczenie niechirurgiczne, którego istotną częścią może być profesjonalne opracowanie powierzchni korzeni.

W tym momencie lekarz potrzebuje już nie tylko wiedzy diagnostycznej, ale również praktycznych umiejętności pracy instrumentami ręcznymi.

Dobór odpowiedniej kirety, prawidłowy chwyt, aktywacja instrumentu, adaptacja do powierzchni korzenia, angulacja oraz ergonomia pracy mają znaczenie dla jakości wykonywanego zabiegu.

Dlatego rozwój kompetencji periodontologicznych powinien łączyć diagnostykę, planowanie leczenia i praktykę kliniczną.

Chcesz rozwinąć swoje kompetencje w periodontologii?

Jeżeli temat PSI jest dla Ciebie początkiem większego zainteresowania periodontologią, warto zrobić kolejny krok.

PERIO Curriculum cz. 1 – Niechirurgiczne leczenie chorób przyzębia – praca kiretami dla lekarzy to szkolenie skierowane do lekarzy dentystów, którzy chcą rozwijać swoje umiejętności w zakresie diagnostyki i niechirurgicznego leczenia chorób przyzębia.

Program łączy wiedzę teoretyczną z intensywną praktyką. Obejmuje m.in. diagnostykę periodontologiczną, ocenę kieszonek, recesji, furkacji i ruchomości zębów, dokumentację pacjenta oraz zasady pracy instrumentami ręcznymi.

To kolejny krok – od prawidłowej oceny pacjenta do świadomego planowania i wykonywania leczenia niechirurgicznego.

PSI to początek świadomej diagnostyki periodontologicznej

Badanie PSI może zająć niewiele czasu, ale może dostarczyć ważnej informacji o tym, czy pacjent wymaga dalszej oceny periodontologicznej.

Kluczowe jest jednak nie samo wykonanie badania.

Najważniejsza jest umiejętność prawidłowego wykonania, interpretacji wyniku i podjęcia odpowiedniej decyzji klinicznej.

Zacznij od PSI. Pogłębiaj diagnostykę. Rozwijaj swoje umiejętności leczenia periodontologicznego.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące PSI

Czym jest PSI w stomatologii?

PSI, czyli Periodontal Screening Index, jest wskaźnikiem wykorzystywanym do przesiewowej oceny stanu przyzębia. Pomaga wskazać obszary wymagające dalszej diagnostyki.

Jak wykonuje się badanie PSI?

Uzębienie dzieli się na sześć sekstantów, a następnie wykonuje badanie sondą periodontologiczną. Dla każdego sekstantu odnotowuje się najwyższy uzyskany wynik.

Co oznaczają kody PSI 0–4?

Kody PSI opisują obraz kliniczny stwierdzany podczas badania – od braku niepokojących objawów do znacznie zwiększonej głębokości sondowania. Wyższy kod może wskazywać na potrzebę pogłębionej diagnostyki.

Czy PSI jest pełnym badaniem periodontologicznym?

Nie. PSI jest badaniem przesiewowym i nie zastępuje pełnego badania periodontologicznego.

Czy PSI 3 oznacza periodontitis?

Nie. Wynik PSI 3 może wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki, ale nie powinien być traktowany jako samodzielne rozpoznanie periodontitis.

Kiedy wynik PSI powinien skłonić do pogłębienia diagnostyki?

W szczególności w sytuacji występowania wyższych kodów PSI oraz innych niepokojących objawów klinicznych lekarz powinien rozważyć wykonanie pełniejszej diagnostyki periodontologicznej.